Sama-samang naglalakbay tungo sa Kaligtasan
Pambungad
1. Buksan ang Aming Puso
Buksan ang aming puso
turuan Mong mag-alab;
Sa bawat pagkukuro
lahat ay makayakap.
Buksan ang aming isip,
Sikatan ng liwanag
Nang kusang matangkilik
Tungkuling mabanaag
2. Buksan ang aming palad,
sarili’y maialay
tulungan Mong ihanap
kami ng bagong malay.
P: Sa ngalan ng Ama, at ng Anak, at ng Espiritu Santo.
B: Amen.
P: Mga kapatid, ngayong panahon ng kuwaresma, sama-sama nating yakapin ang pag-asa tungo sa kaligtasan na kapiling ang ating Panginoon.
Buo ang tiwala sa Diyos na siyang ating kanlungan sa mga pagsubok, lakas sa karamdaman, at ginhawa sa kalungkutan. Hilingin natin na ang ating pagpenenitensiya ay maging pagkakataon upang malampasan ang ating kakulangan sa pananampalataya at pag-iwas sa daan ng krus habang pinagninilayan at dinadasalan natin ang ating mga karanasan sa paglalakbay ng buhay.
B: Panginoon ko at Diyos ko, / tunghayan mo ako sa iyong paanan. / Pinagsisisihan ko ang aking mga kasalanan / sapagkat ito’y laban sa Iyong kabutihan. / Pipiliin ko pang mamatay, / huwag lamang magkasala, / sapagkat, Panginoon / umaapaw ang pag-ibig mo sa akin. / Akayain mo ako sa landas ng pag-asa magpasawalang hanggan. Amen.
P: Patawad, Panginoon, patawad.
B: Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when they crucified my Lord? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when they crucified my Lord?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Ebanghelyo ni San Marcos (15, 12-13.15)
Kaya’t muli silang tinanong ni Pilato, “Ano naman ang gagawin ko sa taong ito na tinatawag ninyong Hari ng mga Judio?” “Ipako siya sa krus!” sigaw ng mga tao. Sa paghahangad ni Pilato na mapagbigyan ang mga tao, pinalaya niya si Barabbas at si Jesus naman ay kanyang ipinahagupit, at pagkatapos ay ibinigay sa kanila upang ipako sa krus.
N2: Si Hesus, pinaka-inosente sa lahat ng tao, ay hinatulan ng kamatayan. Oo, upang manatiling kaibigan ni Pilato ang Cesar, inilapat ang nakakahiyang kamatayan sa krus kay Hesus. Pinarusahan ni Pilato ang walang salang Hesus at ibinigay sa kanyang mga kaaway. Pinili niya na pasayahin ang mga tao, kaysa pasayahin ang Diyos.
B: O inosenteng Panginoong Hesus,
/ nagkasala ako at karapat-dapat sa walang hanggang kamatayan. / Ngunit tinanggap mo ang di-makatwirang hatol upang ako ay mabuhay. / Kung gayon ay iniaalay ko sa iyo ang aking buhay. / Bigyan mo ako ng lakas na kilalanin na ang Diyos lamang ang aking tanging pag-asa.
Ama Namin
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when they sent him to his death? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when they sent him to his death?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Ebanghelyo ni San Marcos (15, 20)
Matapos kutyain, hinubad nila sa kanya ang balabal na kulay ube, sinuotan ng sarili niyang damit, at inilabas upang ipako sa krus.
N2: Panginoong Hesus, noong makita mo ang iyong krus, tinanggap mo ito at niyakap. / Maingat mong ipinasan ang iyong krus. / At kahit ikaw ay pagod-na-pagod na, malugod mo itong binuhat.
B: O Panginoong Hesus, / Hindi ako magiging kaibigan mo at tagasunod kung hindi ko bubuhatin ang aking krus. / O aking krus, niyayakap kita at hinahalikan. / Malugod kitang tinatanggap mula sa kamay ng Diyos. / Wala akong ibang ipagmamalaki kundi ang krus ng aking Panginoon at
Tagapagligtas.
Aba Ginoong Maria
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when He took the heavy cross? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when He took the heavy cross?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Aklat ni Propeta Isaias (53, 5)
Ngunit dahil sa ating mga kasalanan kaya siya nasugatan; siya ay binugbog dahil sa ating kasamaan. Tayo ay gumaling dahil sa pahirap na dinanas niya at sa mga hampas na kanyang tinanggap.
N2: Ang ating Panginoong Hesus ay tunay na nanghina sa bigat ng krus na pasan-pasan niya kaya bumagsak siya sa lupa. Kahit na ang krus ay magaan at matamis para sa kanya, ang ating mga kasalanan ang nagpabigat at nagpahirap sa kanya ng totoo.
B: O Panginoong Hesus, / hayaan mong makiisa ako sa iyo / sa pagpapasan ng aking mga munting paghihirap / at tanggapin ang matamis na pamatok ng iyong mga utos. / Ang pamatok mo ay magaan at handa ko itong tanggapin. / Buong pag-asa kong ipapasan ang aking krus / at susunod sa Iyo.
Luwalhati
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when he fell beneath the cross? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when he fell beneath the cross?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Ebanghelyo ni San Lucas (2, 34-35. 51b)
Binasbasan sila ni Simeon, at sinabi kay Maria, “Tandaan mo, ang batang ito’y nakatalaga sa ikapapahamak o ikaliligtas ng marami sa Israel. Siya ang magiging tanda mula sa Diyos ngunit tutuligsain siya ng marami, kaya’t mahahayag ang kanilang iniisip. Dahil dito, magdaranas ka ng matinding kapighatiang parang isang patalim na itinarak sa iyong puso.” Ang lahat ng bagay na ito ay iningatan ng kanyang ina sa kanyang puso.
N2: Marahil ay napakasakit at napakalungkot para sa ating Mahal na Ina na makita ang kanyang minamahal na anak na sugatan, duguan, at pasan-pasan ang krus habang hinahagupit ng mga walang awang sundalo. Gaano kaya katindi ang mga tinik na tumutusok sa malambot na puso ni Maria. Marahil ay ninais niya na siya na lang ang magdusa kaysa ang kanyang anak.
B: O Hesus, O Maria, / ako ang dahilan ng mga pasakit / na tumusok sa inyong mga puso. / Mahal na Ina, / hayaan ninyong makiisa ako / sa ilan sa inyong
mga paghihirap. / Panginoong Hesus, / panatilihing buo ang aking pag-asa / at pagkalooban mo ako ng grasya / ng isang magandang kamatayan.
Ama Namin
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when His mother saw His face? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when tHis mother saw His face?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Ebanghelyo ni San Lucas (23, 26)
Si Jesus ay dinala ng mga kawal. Nasalubong nila sa daan si Simon na taga-Cirene na noon ay galing sa bukid. Pinigil nila ito at ipinapasan dito ang krus habang pinapasunod kay Jesus.
N2: Si Simon ng Cirene ay pinilit na tulungan ang pagod na Kristo na pasanin ang kanyang krus. Marahil ay matutuwa ang Panginoon kung malayang ibinigay ni Simon ang kanyang pagtulong. Si Simon ay hindi inanyayahan ng ating Panginoon na buhatin ang kanyang krus at sumunod sa kanya. Pero kahit tayo ay inaanyayahan na buhatin ang krus at sumunod kay Hesus, umiiwas pa din tayo at madalas napipilitan lang buhatin ang ating mga krus.
B: O Panginoong Hesus, / ang sinumang hindi magbuhat ng kanyang krus / at sumunod sa iyo, / ay hindi karapat-dapat na sabayan ka sa daan ng krus. / Desidido akong pasanin ang aking krus / nang may pasensiya at pag-asa. / Susundan kita hanggang sa kamatayan, / upang maging karapat-dapat ako sa iyo.
Aba Ginoong Maria
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when Simon helped Him on? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when Simon helped Him on?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Libro ng Mga Salmo (27, 8-9)
Ikaw ang ipinangungusap ng aking puso, “Hanapin ang kanyang mukha.” Mukha mo nga, Panginoon, ang aking hinahanap, huwag ikubli ang ‘yong mukha sa akin. Huwag tanggihan sa galit ang ‘yong lingkod, ikaw ang aking saklolo. Huwag mo ‘kong itakwil, huwag akong pabayaan, O Diyos na aking kaligtasan.
N2: Hinimok ng matinding malasakit, inialay ni Veronica ang kanyang belo upang punasan ang duguang mukha ng Panginoon. Ginantimpalaan niya siya at ibinalik ang belo na nakaukit ang kanyang banal na mukha. Nais mo ba na gantimpalaan ka din ng Diyos? Paglingkuran mo siya. Ginagawa mo ito tuwing tumutulong ka sa pinakamaliit mong kapatid. Ang ginagawa mo sa pinakamaliit mong kapatid ay ginagawa mo sa kanya.
B: Panginoong Hesus / paano ko ibabalik / ang mga biyayang ipinagkaloob mo sa akin? / Iniaalay ko sa iyong paglilingkod / ang aking buong pagkatao. / Ipagkaloob mong / maitatak ang iyong banal na mukha / sa aking puso / upang hindi kita makalimutan kailan man.
Luwalhati
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when she wiped His bloody face? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when she wiped His bloody face?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Aklat ng Mga Salmo (22, 8. 12)
Pinagtatawanan ako ng lahat ng makakita sa akin, ngumingisi sila at iniiling ang ulo. Huwag kang lumayo pagkat nasa tabi lang ang kagipitan pagkat wala nang iba pang sasaklolo sa akin.
N2: Bumigay ang ating Panginoong Hesus sa tindi ng bigat ng kanyang krus at muli siyang bumagsak sa lupa. Ngunit hindi siya hinayaan ng mga sundalo na magpahinga kahit sandali man lamang. Hinagupit siya at tinadyakan upang himuking magpatuloy sa Kalbaryo. Huwag mong kalilimutan, kapatid, na kasalanan mo ang dahilan kaya napakasakit ang pagkadapa ng Panginoon.
B: Maawa ka sa akin, O Panginoong Hesus. / At huwag akong pabayaang mahulog muli sa mga dati kong kasalanan. / Mula ngayon, nangangako akong hindi na muli magkakasala. / Basbasan po ninyo ako at ipagkaloob ng grasya / na maging tapat sa aking resolusyon.
Ama Namin
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when He fell down once again? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when He fell down once again?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Ebanghelyo ni San Lucas (23, 27-28)
Sinusundan si Jesus ng maraming tao, kabilang ang ilang babaing nag-iiyakan at tumatangis dahil sa kanya. Nilingon sila ni Jesus at sinabi, “Mga kababaihan ng Jerusalem, huwag ninyo akong iyakan. Ang tangisan ninyo’y ang inyong sarili at ang inyong mga anak.
N2: Dala na matinding malasakit, ang mga kababaihang ito ay lumuha para sa ating Panginoon. Ngunit hinarap sila ni Hesus at sinabi “ang tangisan ninyo’y ang inyong sarili at ang inyong mga anak.” Tangisan ninyo ang inyong mga kasalanan at ang mga kasalanan ng inyong mga anak dahil yang ang dahil ng aking pagdurusa. Wala nang iba pang magiging kaaya-aya sa Panginoon kaysa sa mga luhang pumatak bilang pagsisisi sa mga kasalanan.
B: O Panginoong Hesus, tulungan mo akong tunay na magsisisi at magbagong buhay. Nawa’y pumatak ang aking mga luha sa pagtangis sa iyong pagdurusa gawa ng aking mga kasalanan.
Aba Ginoong Maria
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when the women cried for Him? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when the women cried for Him?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Ikalawang Sulat ni Apostol San Pablo sa mga Taga-Corinto (5, 14 -15)
Ang pag-ibig ni Cristo ang naghahari sa amin, sapagkat natitiyak naming may isang namatay para sa lahat, kung kaya’t ang lahat ay maibibilang nang patay. Namatay siya para sa lahat upang ang mga nabubuhay ngayon ay huwag nang mabuhay para sa sarili, kundi para kay Cristo na namatay at muling nabuhay para sa kanila.
N2: Si Hesus ay halos naupos na nang umabot sa paanan ng Kalbaryo, at sa ikatlong pagkakataon ay nabuwal na muli. Napakasakit na sa bawat lagpak ng kanyang katawan ay muling bumubuka ang ang sugat sa kanyang katawan. Napakalalaki ng mga kasalanan ko na naghatid ng ganitong katinding pasakit kay Hesus. Kung hindi inako hi Hesus ang mga kasalanan ko, pihadong lalagpak ako sa kalaliman ng impiyerno.
B: Pinakamaawaing Panginoon, /
maraming maraming salamat / at hindi mo ako hinahayaang mamatay / nang nababalot ng kasalanan. / At mahulog sa kalalim-laliman ng impiyerno / tulad ng nararapat sa akin. / Gisingin mo sa akin ang pagnanais / na ayusin ang aking buhay / at lumayo at kasalanan. / Ipagkaloob sa akin ang biyaya / na huwag mawalan ng pag-asa.
Luwalhati
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when He stumbled on His face? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when He stumbled on His face?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Aklat ng Mga Salmo (22, 19)
Pinaghati-hatian nila ang aking damit. O Panginoon, huwag kang lumayo.
O aking Lakas, agad akong saklolohan.
N2: Pagdating sa Kalbaryo, hinubaran nila si Hesus. Napakasakit nito dahil dumikit na ang kanyang damit sa kanyang katawang luray-luray. At sa paghatak ng damit, sumasama ang kanyang kalamnan. Tinanggal ang damit ni Hesus upang siya ay mamatay nang walang pag-aaring anuman. Magiging masaya din ako na mamamatay pagkatapos kong tanggalin ang mga suot kong masasamang bisyo at kasalanan.
B: Tulungan mo ako Panginoong Hesus / na siphayuhin ang aking buhay. / Baguhin mo ako ayon sa iyong kalooban. / Tinatanggap ko kito gaano kasakit man ang mgaing kapalit. / Sa tulong ng iyong mahal na grasya, / haharapin ko ang hamon na alisin ang lahat ng kasalanan at bisyo / upang lumigaya sa piling ng Diyos habang buhay.
Ama Namin
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when they stripped Him of His robe? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when they stripped Him of His robe?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Ebanghelyo ni San Juan (19, 16a. 19)
Kaya’t ibinigay sa kanila ni Pilato si Jesus upang siya’y ipako sa krus. Gumawa si Pilato ng isang karatula at inilagay sa krus; ganito ang nakasulat: “Si Jesus na taga-Nazaret, ang Hari ng mga Judio.”
N2: Si Hesus ay marahas na inihiga sa kanyang krus. Ang kanyang mga kamay at paa at walang-awang ipinako sa krus. Nanatiling matahimik si Hesus sa lahat ng sandali. Tiniis niya ang lahat dahil nagdurusa siya para sa iyo. Paano ka umaasal sa mga sandali ng pagdurusa at pagsubok?
B: O Hesus, / maamo at pasensiyosong kordero, / itinatakwil ko ang aking kakulangan sa pasensiya. / Ipako mo Panginoon ang aking laman / at ang mga pagnanasa nito. / Pagbayarin mo na ako sa buhay na ito / at huwag sa kabila. Isinusuko ko ang aking sarili sa iyong banal na loob.
Aba Ginoong Maria
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when they nailed Him to the cross? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when they nailed Him to the cross?
Magsiluhod ang lahat.
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Ebanghelyo ni San Lucas (23, 46)
Sumigaw nang malakas si Jesus, “Ama, sa mga kamay mo’y ipinagkakatiwala ko ang aking espiritu!” At pagkasabi nito, nalagot ang kanyang hininga.
N2: Heto ang ating Panginoong Hesus na ipinako sa krus. Heto ang mga sugat na tinanggap niya alang-alang sa pag-ibig sa iyo. Ang kanyang buong itsura ay nagpapahiwatig ng pagmamahal sa iyo. Ang ulo niya ay nakatungo upang halikan ka. Ang kanyang mga kamay ay nakabayubay handang yakapin ka. Ang kanyang puso ay bukas na tanggapin ka. Si Hesus ay namatay sa krus upang ilayo ka sa kamatayang walang hanggan.
B: O mapagmahal naming Panginoon, / ipagkaloob na kami din ay mamatay dahil sa pag-ibig sa iyo. / Pagsusumikapang kong mamatay sa mga bagay na makamundo. / Batid kita sa krus na binabalot ng sugat at may koronang tinik. / Maawaing Hesus, ipasok mo ako sa iyong sugatang puso / upang kamuhian ko ang lahat ng bagay na pumapanaw. / Hayaan mong mabuhay at mamatay ako para sa ‘yo lamang.
Luwalhati
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when He died upon the cross? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when He died upon the cross?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Ebanghelyo ni San Juan (19, 26-27a)
Nang makita ni Jesus ang kanyang ina at ang minamahal niyang alagad na nasa tabi nito, sinabi niya, “Ginang, narito ang iyong anak!” At sinabi niya sa alagad, “Narito ang iyong ina!”
N2: Si Hesus ay hindi bumaba mula sa kanyang krus. Nanatili siya doon hanggang kanyang kamatayan. Tapos ay ibinaba siya upang ilagay sa dibdib ng kanyang mahal na Ina. Bagay na madalas niyang gawin noong siya ay buhay pa. Manatili ka sa iyong paggawa ng kabutihan at huwag lalayo sa iyong krus. Dahil ang magpupursige hanggan sa dulo ay maliligtas. Kay linis ng puso na tumanggap sa katawan at dugo ni Hesukristo sa sakramento ng altar.
B: O Panginoong ipinako sa krus, / tulungan mo akong gawin ang tama / at huwag akong hayaan malayo sa iyong krus / dahil doon ko nais mabuhay at mamatay. / Bigyan ako Panginoon ng malinis na puso / upang marapat kitang tanggapin / sa banal na komunyon / ay ikaw ay manatili sa akin / at ako sa iyo / ngayon at magpasawalang hanggan.
Ama Namin
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when they took Him down the cross? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when they took Him down the cross?
P: Sinasamba ka namin O Kristo at pinapupurihan.
B: Sapagka’t sa Iyong Banal na Krus ay naligtas ang sanlibutan.
N1: Mula sa Ebanghelyo ni San Juan (19, 39-40)
Kasama rin niya si Nicodemo na noong una ay sa gabi nagsadya kay Jesus. May dala itong pabango, mga tatlumpung kilong pinaghalong mira at aloe. Kinuha nila ang bangkay ni Jesus at nilagyan ng pabango at binalot sa telang lino, ayon sa kaugalian ng mga Judio.
N2: Ang katawan ni Hesus ay inilagay sa libingan ng ibang tao. Siya na sa mundong ito ay walang lugar kung saan mahihiga, at wala ding sariling libingan pagkamatay. Kayo na ang mga puso ay nakatali pa din sa mga bagay na makamundo ay kamuhian yaon. Upang hindi kayo pumanaw kasama niyon.
B: O Hesus, hinirang mo ako mula sa mundo at nilikha para sa langit. Tulungan mo akong lumayo sa mga makamundong bagay at maglakbay tungo sa langit naming tahanan.
Aba Ginoong Maria
P. Patawad, Panginoon, patawad.
B. Patawad, Panginoon, patawad.
Were you there when they laid Him in the tomb? (2x)
Oh! Oh! Oh! Sometimes it causes me to tremble, tremble, tremble.
Were you there when they laid Him in the tomb?
PAGWAWAKAS
P: Dasalin natin ngayon ang isang Ama Namin, Aba Ginoong Maria at Luwalhati para sa intensiyon ng mahal nating Santo Papa nang sa gayon ay matamo natin ang INDULHENSIYA PLENARYA na ipinagkakaloob tuwing nagaganap ang Daan ng Krus.
Ama Namin
Aba Ginoong Maria
Luwalhati sa Ama
P: Sumainyo ang Panginoon.
B: At sumaiyo rin.
P: Ang pagpapala ng Diyos ay manatili sa inyo, sa ngalan ng Ama, + at ng Anak ng Espiritu Santo.
B. Amen.